Đừng tùy tiện khi uống thuốc

Nhiều người khi uống không tuân thủ đúng lời dặn mà tùy tiện uống theo ý mình, đưa đến không những bị giảm tác dụng, mất tác dụng điều trị, mà còn gây nguy hiểm cho sức khoẻ và tính mạng.

Tùy tiện vê´ thời gian

Các loại thuốc có tốc độ phân giải và bài trừ không giống nhau, số lần uống cũng khác nhau. Nếu uống không đúng số lần quy định, tác dụng của thuốc sẽ giảm đi hoặc bị quá liều lượng. Nếu bác sĩ kê đơn “ngày uống 3 lâ´n”, nghĩa là cứ 8 tiếng uống một lâ´n. Nếu uống cả vào ban ngày, nồng độ thuốc trong máu tăng cao, có thể gây nguy hiểm, trong khi buổi đêm lại không đạt hiệu quả điều trị.

Nếu “uống trước khi ăn”, thì dùng khi dạ dày còn trống. Có một số loại thuốc chỉ dùng khi bệnh mới xuất hiện. Khi bệnh đã thuyên giảm thì ngừng sửa dụng, không được sử dụng lâu. Ví dụ, thuốc giảm sốt thường khi nhiệt độ cơ thể nóng hơn 39 độ C thì mới dùng, nếu tiếp tục sốt không giảm thì 4-6 tiếng sau lại uống tiếp. Sau khi hạ sốt thì không câ´n phải uống thêm nữa.

Tùy tiện với nước

Nên uống thuốc với nước đun sôi để nguội. Có thể dùng nước đóng chai nhưng phải là nước tinh khiết chứ không nên dùng nước chứa các chất khoáng để uống thuốc, bởi vì chất khoáng như canxi, natri… có thể gây ảnh hưởng đến thuốc. Dùng cà phê, trà, nước giải khát có ga, đặc biệt nước ngọt, nước tăng lực có chứa caffein sẽ kết hợp với thuốc bổ chứa sắt, tạo thành chất kết tủa không hấp thu được.

Dùng nước ép trái cây như nước cam, nước táo có thể làm giảm sự hấp thụ một số thuốc, nước ép có thể ức chế các men trong quá trình hấp thụ thuốc điều trị bệnh , thuốc chống nấm, nước bưởi chùm sẽ làm tăng độc tính của 1 số loại thuốc, do ức chế men chuyển hóa thuốc ở gan, làm tăng nồng độ thuốc quá đáng ở trong máu. Dùng rượu bia để uống thuốc làm tăng độc tính hại gan của paracetamol, tăng độc tính hại dạ dày của aspirin, tăng độc tính gây mê của thuốc an thần gây ngủ, gây phản ứng antabuse gây vật vã, hạ huyết áp với kháng sinh.

Dùng sữa để uống thuốc: canxi trong sữa có thể kết hợp với một số kháng sinh (như tetracycline, lincomycin) tạo thành phức hợp không tan, lipid trong sữa giúp các thuốc chứa lipid dễ tan vào đó và giữ thuốc lại, protein có trong sữa có thể liên kết với một số thuốc có ái lực cao với protein. Không nên pha thuốc trong sữa cho bú, vì có thể không bú hết và thuốc dính lại bình hay núm vú cao su sẽ làm sai lệch liê´u lượng của thuốc.

Một số người không dùng nước mà nuốt thuốc luôn. Như thế, thuốc có thể làm tổn thương thực quản. Mặt khác do không có đủ nước để làm tan, một số loại thuốc sẽ kết thành sỏi ở trong cơ thể. Uống quá nhiều nước sẽ làm giảm lượng axít có trong dạ dày, không có lợi cho việc làm tan và hấp thụ thuốc.

Thông thường, với thuốc viên, chỉ cần một cốc nước ấm nhỏ. Với thuốc nước vị ngọt, nên uống nước sau 5 phút. Vì vậy, uống thuốc với lượng nước đủ là cần thiết, thậm chí có một số thuốc đòi hỏi phải uống nước thật nhiều (như thuốc chứa dược chất sulfamid) để thuốc được lọc, bài tiết nhiều theo nước tiểu không gây đóng sỏi hại thận.

Tùy tiện với liều lượng
Đơn vị tính lượng thuốc, ví dụ như thuốc viên, thuốc nang thường có đơn vị là g, mg hoặc micro gam, còn các loại thuốc nước thì lấy ml làm đơn vị. Liều lượng thuốc của trẻ em không được tính bằng viên đơn giản như người lớn mà tính theo trọng lượng cơ thể, mỗi kg trọng lượng uống bao nhiêu mg hoặc ml đều cần phải tính toán chính xác, nếu sai một mg thì sẽ gây hậu quaa khôn lường. Tự đi mua thuốc dễ gây ra sai lầm về liều lượng như trên. Đa phần các loại thuốc kháng sinh khi sửa dụng cầ´n phải uống liên tiếp trong vòng 1 tuâ´n. Nếu không đủ liều dùng, có thể dẫn đến tình trạng bệnh tật kéo dài hoặc bệnh cũ tái phát.
Cũng rất cần chú ý để không dùng thuốc trùng lặp. Các loại dược phẩm trong thuốc cảm thường dùng đều chứa thành phần giảm đau hạ sốt, nếu dùng đi dùng lại sẽ dẫn đến dùng thuốc quá liều lượng, dễ gây ra các phản ứng không tốt, khống chế tái tạo máu.
Với trẻ em, cầ´n chú ý rằng rất nhiều loại thuốc người lớn có tác dụng phụ rất cao, không thích hợp dùng cho trẻ em. Nếu không hiểu rõ đặc trưng của các loại thuốc này, tùy tiện cho trẻ em uống sẽ dẫn đến những hậu quả khôn lường.
Nghiề´n thuốc hòa với nước uống cũng là việc không nên làm. Một số loại thuốc được bào chế dưới dạng tác dụng chậm, phóng thích dần vào cơ thể. Nếu bạn nghiền nhỏ ra, thuốc sẽ cho tác dụng cấp tập một lần, gây nguy hiểm. Nếu dùng thuốc cho trẻ không nuốt được cả viên, nên hỏi bác sĩ xem loại thuốc đó có thể nghiền nhỏ hay không.

Tùy tiện uống và ăn chung với các loại khác

Hiện tượng phổ biến là uống nhiều loại thuốc cùng lúc. Thực ra mỗi một loại thuốc có một tính năng và công hiệu riêng, nó có những tính chất và phản ứng khác nhau, có tác dụng đối với các bộ phận trong cơ thể con người và có công hiệu trong thời gian cũng khác nhau. Nếu như loại thuốc có chất chua uống cùng với thuốc kháng sinh, sẽ làm giảm công hiệu của thuốc. Hai loại thuốc này nên uống cách nhau 2 – 3 giờ. Vì vậy, nếu bắt buộc phải uống nhiề´u loại thuốc thì nhất định phải sắp xếp thời gian và số lâ´n cho hợp lý. Uống mỗi một loại thuốc ít nhất là phải cách nhau khoảng một giờ.
Ngay cả thuốc Tây cũng có những kiêng kị trong ăn uống để tránh giảm hiệu quả trị liệu hoặc những tương tác nguy hiểm. Chẳng hạn khi dùng thuốc hạ huyết áp, chống đau tim, bạn cần kiêng ăn mặn, rượu và thuốc lá. Do đó, bạn nên hỏi bác sĩ và đọc kỹ hướng dẫn xem có phải kiêng gì không.
Một số tùy tiện khác
Không ít người cho phép mình vừa nằm vừa uống thuốc. Với tư thế này, thuốc sẽ dễ bị dính vào vách thực quản, không những giảm hiệu quả điều trị mà còn gây kích ứng thực quaan, dẫn đến ho, viêm, thậm chí tổn thương vách thực quản. Bởi vậy, nên ngồi hoặc đứng khi uống thuốc.
Có người chủ quan uống thuốc thẳng từ chai, nhất là khi dùng thuốc dạng nước. Cách uống này dễ làm thuốc bị nhiễm bẩn, nhanh biến chất, lại không thể kiểm soát chính xác liều lượng, dẫn đến không đạt hiệu quả điều trị hoặc quá liều.
Cũng không nên vận động ngay sau khi uống thuốc. Thường phải sau 30-60 phút thì dạ dày mới hấp thụ hết và thuốc mới phát huy tác dụng. Quá trình này cầ´n có đủ lượng máu tham gia tuần hoàn. Việc vận động ngay sau khi dùng thuốc sẽ khiến các cơ quan nội tạng không được cung cấp đủ lượng máu cần thiết, làm giảm hiệu quả hấp thụ thuốc.
Để quá trình điều trị bằng thuốc được an toàn và hiệu quả, phát huy tối đa tác dụng của thuốc, trong mọi trường hợp nên tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về thời gian uống thuốc và chế độ ăn uống khi điều trị.

Bình luận

Bình luận

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai.